اگر شما هم برای تکمیل سیستم های امنیتی ساختمان تان درگیر انتخاب و خرید پمپ آتش نشانی هستید، قطعا تنوع بالای این حوزه شما را کمی سردرگم کرده است. می دانید که پمپ ها برای افزایش فشار آب و خروج پر قدرت آن از نازل ها در پمپ ها کارگذاری می شوند. بنابراین نمی توان از تهیه آنها اجتناب کرد. از سویی دیگر بررسی لیست بلند بالایی از کاتالوگ انواع پمپ های آتش نشانی نیز ممکن است برایتان دشوار و غیر قابل درک باشد. در ادامه ضمن شرح دادن انواع پمپ آتش نشانی به شکل ساده و مفهومی، جدول انتخاب آنها را نیز در اختيارتان قرار می دهیم.

انواع پمپ آتش نشانی

یکی از دلایلی که در بررسی انواع پمپ های آتش نشانی شما را سردرگم می کند، این است که این تجهیزات از جنبه های متفاوت و متنوعی دسته بندی می شوند. از لحاظ یک تقسیم بندی کلی انواع پمپ آتش نشانی مورد استفاده در سیستم اطفا حریق از چهار دیدگاه بررسی خواهند شد.

1. بر اساس نحوه عملکرد: پمپ سانتریفیوژی و پمپ جابجایی مثبت یا Positive Displacement Pumps
2. بر اساس طراحی و ساختار: پمپ آتش نشانی افقی، پمپ آتش نشانی عمودی، پمپ آتش نشانی خطی، پمپ آتش نشانی با مکش انتهایی و پمپ چند مرحله ای
3. بر اساس نحوه نصب و قابلیت جابجایی: پمپ آتش نشانی ثابت و پمپ آتش نشانی پرتابل یا قابل حمل
4. بر اساس نوع نیروی محرکه: پمپ آتش نشانی با موتور الکتریکی و پمپ آتش نشانی با موتور دیزلی

این نوع از دسته بندی باعث می شود، شما مدل هایی مانند پمپ سانتریفیوژی، افقی، عمودی و دیزلی را که در واقع معیارهای متفاوتی برای معرفی پمپ هستند، با یکدیگر اشتباه نگیرید.

پمپ آتش نشانی Positive Displacement Pumps یا جا به جایی مثبت

در این نوع پمپ ها دستگاه با پیروی از یک الگوی خاص دائما در حال حرکت است. همان طور که جا به جایی پمپ از یک نقطه به نقطه دیگر انجام می شود آب نیز با فشار مناسبی از طریق خط انتقال آب به بیرون هدایت می شود. این دستگاه ها می توانند فشار مناسبی را به آب وارد کنند اما حجم آبی که می توانند جا به جا کنند نسبت به سایر نمونه های مشابه کمتر است. 

پمپ آتش نشانی سانتریفیوژی

در میان انواع پمپ های آتش نشانی نمونه سانتریفیوژی یکی از معمول ترین آنها است. این سازه می تواند علاوه بر سیستم اطفا حریق در خودرو ها نیز نصب و استفاده شود. این سازه جریان مناسب آب را با استفاده از سیستم سانتریفیوژی که یک سامانه چرخشی است فراهم می کند. پس از این انتقال آب به دهانه مکش نزدیک شده و پس از رد شدن از یک پروانه در حال چرخش به بیرون هدایت می شود. تفاوت های اصلی با پمپ سانتریفیوژی با پمپ جا به جایی مثبت در زیر آمده است.

پمپ آتش نشانی افقی

پمپ آتش نشانی افقی یکی از انواع پمپ آتش نشانی است که کارایی دقیق و عمر مفید بالایی دارد. در این سازه آب به دو بخش تقسیم می شود. سپس هر قسمت از جریان های ایجاد شده به شکل مخالف وارد یک دریچه دارای پروانه می شوند. تداخل دو جریان و توربین در حال چرخش از جمله عوامل ایجاد فشار در این پمپ هستند. اگر می خواهید اطلاعات بیشتری را در این باره دریافت کنید کاتالوگ پمپ های آتش نشانی افقی را مطالعه فرمایید.

عمده پمپ هایی که نام برده می شوند با قرار گرفتن در کنار بوستر یا همان تقویت کننده فشار آب به یک کارایی بدون نقص می رسند. چرا که تقویت کننده ها به کمک پمپ می آیند و قدرت و سرعت جریان ایجاد شده را بیشتر می کنند. البته همیشه هم نباید از بوستر پمپ آتش نشانی استفاده کرد. در بسیاری از مواقع بهره گیری از سیستم ثابت موثر تر است. سیستم ثابت کفس فشار آب را در یک حد خاص نگه می دارد حتی اگر کارایی پمپ بسیار ضعیف شود. این سامانه در واقع نوسانات موجود در جریان آب را کنترل و خنثی می کند. شما می توانید این سازه را با شرایط فروش فوق العاده از کفسیران تهیه کنید.

سیستم ثابت کفس

پمپ آتش نشانی عمودی

در میان جدول انتخاب پمپ آتش نشانی، پمپ آتش نشانی عمودی یکی از خاص ترین ها است. چرا که می تواند علاوه بر بیرون راندن آب این پروسه را به صورت برعکس نیز انجام دهد. یعنی به عنوان یک مکنده عمل کرده و آب را به درون خود بکشد. لازم به ذکر است که با وجود این دستگاه شما می توانید آب را منابع طبیعی مثل رودخانه نیز پمپ کنید.

پمپ آتش نشانی خطی

این مدل از انواع پمپ آتش نشانی اصولا در ساختمان های کوچک و کم ارتفاع نصب می شود. همان طور که از نام آن پیداست این مدل به صورت عمودی نصب می شود. موتور نیر در بالاترین قسمت آن جایگذاری می شود. در چنین شرایطی شما برای دسترسی به موتور مجبورید برخی قطعات آن را باز و بسته کنید. ناگفته نماند که قدرت این نمونه از سایر دستگاه های مشابه کمتر است به همین دلیل قیمت آن نیز مناسب است.

پمپ آتش نشانی با مکش انتهایی

انواع پمپ های آتش نشانی در این مدل طوری طراحی و نصب می شوند که دو خروجی مکش و تخلیه آب بر هم عمود باشند. این پمپ ها می توانند با دو مدل موتور دیزلی و برقی کار کنند. محفظه این سازه ها بسیار فشرده است به طوری که در هر دقیقه چیزی قریب بر ۵۰۰۰ لیتر از پمپ خارج می شود.

پمپ آتش نشانی چند مرحله ای

در این سازه چندین خروجی به صورت یکجا قرار داده شده است. به همین دلیل است که آن را با عنوان پمپ چند مرحله ای می شناسند. وجود یک توربین با طراحی عمودی نیز از جمله مشخصات بارز انواع پمپ آتش نشانی چند مرحله ای است. این نمونه نیز می تواند با دو موتور دیزلی و برقی کار کند. این سازه برای حضور در ساختمان های بزرگ و چند طبقه طراحی شده است.

پمپ آتش نشانی پرتابل

پمپ های پرتابل حاوی طراحی خاصی هستند. به طوری که دارای ابعاد کوچک، سبک و قابل حملی بوده و به راحتی می توان آنها را در جایگاه های مختلف نصب کرد. این پمپ بر خلاف ظاهر کوچکش آب را با قدرت بالایی به بیرون هدایت می کند. به همین سبب پوسته ضخیم و مقاومی دارد تا در طول زمان فرسوده نشود.

انواع پمپ های آتش نشانی بر اساس نیروی محرکه

موتور های دیزلی و الکتریکی دو عامل ایجاد نیروی محرک در انواع پمپ آتش نشانی هستند. پمپ های دیزلی از طریق موتور هایی با همین سبک فعالیت می کنند و عموما در سیستم های اطفا حریق قرار می گیرند. موتور های برقی نیز معمولا به عنوان یک عامل تقویت کننده فشار در این سیستم ها حضور دارند.

پمپ اصلی، پمپ رزرو و پمپ جوکی چه تفاوتی دارند؟

یکی از نکاتی که هنگام بررسی سیستم های آتش نشانی باید به آن توجه کرد، تفاوت بین نوع طراحی پمپ و نقش آن در مجموعه است. برای مثال، ممکن است یک سیستم شامل چند پمپ با وظایف متفاوت باشد. در زیر نقش هر یک از این انواع پمپ های آتش نشانی ذکر شده است.

• پمپ اصلی: تامین فشار و دبی مورد نیاز هنگام فعال شدن سیستم 
• پمپ رزرو: پشتیبانی از عملکرد سیستم در شرایطی که طراحی پروژه به پمپ جایگزین نیاز دارد.
• پمپ جوکی: حفظ فشار شبکه و جبران افت های جزئی فشار در شرایط عادی

پمپ جوکی چیست؟

پمپ جوکی یا Jockey Pump معمولاً وظیفه تامین آب مورد نیاز برای عملیات اصلی اطفا حریق را ندارد. وظیفه اصلی آن، حفظ فشار شبکه در شرایط عادی است. در صورتی که به دلیل نشتی های جزئی یا افت طبیعی فشار، فشار شبکه کاهش پیدا کند، پمپ جوکی می تواند برای جبران این افت وارد مدار شود. به این ترتیب، از روشن شدن غیرضروری پمپ اصلی در شرایطی که هنوز حریق یا نیاز واقعی به عملکرد کامل سیستم وجود ندارد، جلوگیری می شود.

جدول انتخاب پمپ آتش نشانی

راهنمای انتخاب پمپ آتش نشانی

انتخاب انواع پمپ آتش نشانی مناسب نباید صرفاً بر اساس تعداد طبقات ساختمان یا متراژ پروژه انجام شود. برای انتخاب، باید چند عامل اصلی و بسیار مهم بررسی شود. این موارد در ادامه به صورت کامل لیست شده اند:

1. دبی مورد نیاز: دبی مشخص می کند سیستم در مدت زمان مشخص به چه مقدار آب نیاز دارد. این مقدار بر اساس طراحی سیستم اطفا حریق تعیین می شود.
2. فشار یا هد مورد نیاز: پمپ باید بتواند فشار لازم برای غلبه بر اختلاف ارتفاع، افت فشار در لوله ها و تجهیزات و نیاز سیستم را تامین کند.
3. منبع تامین آب: نوع منبع آب در انتخاب پمپ اهمیت زیادی دارد. منبع ممکن است شامل مخزن آب، شبکه تامین آب، مخزن زیرزمینی، چاه یا … باشد.
4. فضای نصب: ابعاد موتورخانه و فضای موجود می تواند روی انتخاب پمپ افقی یا عمودی تأثیر بگذارد.
5. منحنی عملکرد پمپ: مشخصات واقعی پمپ باید با نقطه کاری مورد نیاز سیستم هماهنگ باشد. به همین دلیل، انتخاب صرفاً بر اساس عدد اسمی توان موتور یا ظرفیت پمپ کافی نیست.
6. استاندارد و الزامات پروژه: پمپ و تجهیزات مرتبط باید با ضوابط، استانداردها و تاییدیه های مورد نیاز پروژه هماهنگ باشند.

اشتباهات رایج هنگام انتخاب پمپ آتش نشانی

هنگام انتخاب انواع پمپ آتش نشانی، بعضی از اشتباهات می توانند باعث بیشتر شدن هزینه یا انتخاب تجهیزات نامناسب شوند. مهم ترین خطاهای انتخاب انواع پمپ های آتش نشانی عبارت اند از:

• انتخاب پمپ فقط بر اساس تعداد طبقات ساختمان
• توجه نکردن به دبی واقعی مورد نیاز
• در نظر نگرفتن فشار و افت های موجود در سیستم
• انتخاب پمپ بدون بررسی منحنی عملکرد
• توجه نکردن به نوع منبع آب
• انتخاب صرفاً بر اساس قیمت
• اشتباه گرفتن پمپ جوکی با پمپ اصلی
• فضای مورد نیاز برای سرویس و تعمیرات لحاظ نشود
• بی توجهی به نوع نیروی محرکه و تجهیزات کنترلی
• نادیده گرفتن استانداردها و الزامات پروژه

سوالات متداول

رایج ترین انواع پمپ آتش نشانی کدام اند؟

از مدل های متداول می توان به پمپ افقی دو مکشه، مکش از انتها، خطی عمودی، توربینی عمودی و چند مرحله ای اشاره کرد. همچنین از نظر نحوه عملکرد، پمپ ها می توانند در گروه سانتریفیوژی یا جا به جایی مثبت قرار بگیرند.

تفاوت پمپ آتش نشانی با پمپ معمولی چیست؟

پمپ آتش نشانی برای استفاده در سیستم های حفاظت در برابر حریق انتخاب و طراحی می شود و باید بتواند مشخصات مورد نیاز سیستم، از جمله دبی و فشار طراحی، را تامین کند. تجهیزات، کنترلر و محرک آن نیز باید با الزامات پروژه هماهنگ باشند.

پمپ جوکی چه وظیفه ای دارد؟

پمپ جوکی وظیفه حفظ فشار شبکه و جبران افت های جزئی فشار را بر عهده دارد و معمولاً برای جلوگیری از روشن شدن غیرضروری پمپ اصلی استفاده می شود.

پمپ دیزلی بهتر است یا برقی؟

هیچ کدام به صورت مطلق بهتر نیستند. انتخاب بین موتور دیزلی و الکتریکی به شرایط پروژه، قابلیت اطمینان منبع برق، الزامات طراحی و ضوابط مورد نیاز بستگی دارد.

آیا تعداد طبقات به تنهایی برای انتخاب پمپ کافی است؟

خیر. تعداد طبقات تنها یکی از عوامل مؤثر است و برای انتخاب نهایی باید فشار مورد نیاز، افت اصطکاک، دبی سیستم و سایر مشخصات فنی نیز بررسی شوند.