انواع اطفا حریق

بر اساس بررسی هایی که انجام داده ایم، سیستم اطفا حریق یکی از مهم ترین تجهیزاتی است که برای حفظ امنیت یک مکان، کنترل آتش‌ سوزی و جلوگیری از گسترش آن به محدوده های دیگر در ساختمان نصب می شود. شاید فکر کنید که انتخاب یک سامانه حریق فقط به قدرت خاموش کنندگی آن مربوط است. در حالی که نوع ماده سوختنی، نوع آتش ایجاد شده، وسایل حساسی که در محیط وجود دارند، فعالیتی که در آنجا انجام می شود و غیره همه شان در این انتخاب سهیم هستند. به همین دلیل است که امروزه انواع سیستم اطفا حریق مثل آب، فوم، پودر، شیمیایی، آیروسل و … روانه بازار شده اند. حال اگر می خواهید انواع این سیستم ها را بشناسید و فرق آنها را بدانید، در ادامه این محتوا همراه مان باشید.

سیستم اطفای حریق چگونه آتش را خاموش می کند؟

پیش از هر اقدامی بهتر است نحوه کارکرد این سیستم ها را زیر سوال ببریم. خاموشی آتش معمولا زمانی اتفاق می افتد که یکی از عناصری که در ایجاد آن نقش دارند از این چرخه حذف شوند. به همین دلیل است که این سیستم ها چیزهایی مثل حرارت، اکسیژن و نوع ماده سوختنی را هدف قرار می دهند. البته شکستن زنجیره شیمیایی آتش نیز روش دیگری است که کمتر کسی به آن اشاره می کند. 

با توجه به این موضوع، سیستم های مختلف عملکرد های متفاوتی را از خودشان نشان می دهند. مثلا سیستم های آبی با جذب حرارت آن را خنک می کنند، یا سیستم های فومی علاوه بر خنک کردن حریق عبور و مرور اکسیژن در آن را با مشکل مواجه می کنند، مواد شیمیایی خشک زنجیره ایجاد آتش را می شکنند و … بدین ترتیب هر کدام شان به نوعی باعث خاموش شدن آتش می شوند.

انواع اطفا حریق

اطفای حریق به فرایندی اشاره دارد که در آن آتش را خاموش می کنند. حال این کار می‌ تواند به دو صورت دستی و اتوماتیک انجام شود. در شیوه دستی این آتش نشانان هستند که با حمل کپسول های آتش نشانی و حضور در محل آتش سوزی آن را خاموش می کنند. البته این کار بسته به شدت حریق می تواند توسط مردم عادی و با کمک منبع آب نیز انجام شود. اما در اطفای حریق اتوماتیک این سیستم ها هستند که قبل از نیروی انسانی و یا با نظارت آنها شروع به کار می کنند. در این حالت پای آتش سوزی بزرگتری در میان است که باید با سرعت بیشتری مهار شود. در ادامه هر کدام شان را به طور مستقل شرح می دهیم.

اطفا حریق با سیستم های دستی

اطفا حریق به صورت دستی با کمک کپسول آتش نشانی انجام می شود. این کپسول ها دارای یک ساختار استوانه ای شکل هستند که درون شان را با مواد خاموش کننده پر کرده اند. در اینجا آتش نشان برای استفاده از این محصول اهرم بالایی آن را فشار داده و مواد را با کمک نازل به سمت آتش پرتاب می کند. پودر،‌ فوم، کربن دی اکسید و ‌.‌.. جزو متداول ترین کپسول های این دسته هستند.

• خاموش کننده های پودری: این خاموش کننده ها همزمان با ایجاد آتش سوزی های بزرگ استفاده می شوند. آنها خود دارای دو نوع ترکیب پودر خشک و تر هستنند. در این میان مدل خشک برای اطفای فلزات، و مدل تر برای خاموشی غیر فلزات مورد استفاده قرار می گیرد. این کپسول ها با بر هم زدن زنجیره آتش آن را مهار می کنند‌. خاموش کردن مایعات اشتعال 
• خاموش کننده های آب و فوم: این مواد قدرت خاموش کنندگی بالایی دارند. آنها می توانند برای خاموشی مایعات و جامدات مورد استفاده قرار بگیرند. کپسول های آب و فوم معمولا بی خطر هستند و پسماند کمی را از خودشان به جای می گذارند اما برای حریق هایی که حاصل آتش سوزی روغن، مواد خوراکی و تجهیزات برقی هستند مناسب نیستند.
• خاموش کننده Co2: اگر می خواهید روغن، وسایل الکتریکی و یا مایعات اشتعال زا را خاموش کنید، خاموش کننده های Co2 بهترین هستند. آنها پسماند بسیار کمی را از خودشان به جای می گذارند و تکنیک خاموشی شان حذف اکسیژن یا خفه کردن آتش است.

اطفا حریق با سیستم اتوماتیک

انواع اطفا حریق می تواند با کمک سیستم های اتوماتیک هم انجام شود. همانطور که مشخص است در اینجا پای یک سیستم خودکار در میان است که با شناسایی نشانه های بروز آتش و یا دریافت یک فرمان مستقیم فعال شده و تجهیزاتی که معمولا روی سقف نصب می شوند را فعال می کند. در ادامه این سیستم ها را بررسی می‌ کنیم.

• سیستم اطفا حریق مه و آب: در این سیستم آب به شکل قطرات بسیار ریز درامده و سپس در هوا پخش می شود. در این حالت اکسیژن محدود شده و حرارت ناشی از آتش سرد می شود. این مورد بیشتر در فضاهای عمومی کاربرد دارد.
• سیستم اطفا حریق گاز هالون: در این حالت سیستم از گازهای خاصی استفاده می‌ کند که با وجود ترکیبات شیمیایی شان می توانند به سرعت آتش را خاموش کنند. گاز هالون بعد از پخش شدن در محیط خیلی سریع آتش را محاصره کرده و با قطع زنجیره شیمیایی آن را خاموش می کند.
• سیستم اطفا حریق اسپرینکلر: سیستم اسپرینکلر همزمان با قرار گرفتن در معرض حرارت فعال شده و نازل های آب پاش را روشن می کند. نکته جالب درباره این سیستم این است که در صورت ایجاد آتش در یک نقطه، فقط اسپرینکلر همان بخش فعال می شود.
• سیستم اطفا حریق ذرات معلق: این سیستم مواد خاموش کننده آبی و گازی را به ذرات بسیار ریز‌ تبدیل کرده و آن را به شکل یک مه غلیظ وارد محیط می کند. سیستم آیروسل می تواند دود یا حرارت را شناسایی کرده و در صورت نیاز به صورت خودکار فعال شود.

همانطور که اشاره کردیم این سیستم ها معمولا در مکان های عمومی و به صورت سقفی نصب می شوند. آنها می‌ توانند برای اطفای حریق از فوم، پود، گاز و یا آب استفاده کنند. حال اینکه کدام سیستم مناسب شماست به طور مستقیم به نوع ساختمان و فعالیت داخلی آن بستگی دارد‌.

سیستم اتوماتیک یا دستی، کدام یک بهتر است

در مسیر بررسی انواع اطفا حریق ممکن است برایتان سوال شود که کدام یک از روش های اطفا بهتر اند؟ این موضوع به نوع آتش سوزی ایجاد شده و شدت آن بستگی دارد. معمولا اگر آتش سوزی نتیجه سوختن مواد خطرناک نباشد و در همان لحظات اولیه شناسایی شود می توان با خاموش کننده های دستی آن را مهار کرد. اما اگر آتش سوزی خطرناک باشد، شدت آن زیاد باشد و به سرعت منتشر شود خاموش کننده های دستی نه تنها نمی توانند کمکی به شما کنند بلکه حضور در این صحنه می تواند برایتان خطرساز باشد. در اینجا این سیستم اطفا حریق اتوماتیک هست که به میدان می آید. معمولا اداره های کوچک، مدارس و ساختمان های مسکونی از مدل دستی این سیستم ها، و کارخانه ها، کارگاه ها، مراکز تجازی و محیط های صنعتی از سامانه های اتوماتیک استفاده می کنند.

هر نوع اطفا برای چه حریقی مناسب است؟

انتخاب نوع خاموش کننده و سیستم آن بر اساس نوع آتش و کلاسی که در آن قرار گرفته است انجام می گیرد. به طور مثال آتش های گروه A نتیجه سوختن چوب، کاغذ، پارچه و مواد این چنینی هستند. در این شرایط فوم، آب و پودر خاموش کننده هر سه می توانند این آتش را مهار کنند.

اما آتش های کلاس B شامل مایعاتی هستنند که به سرعت می سوزند. بنزین مثال واضحی در این باره است. در این شرایط نوع خاصی از خاموش کننده های فومی و پودری می توانند چاره ساز باشند.‌ البته که این مایعات نباید با موادی مثل روغن های خوراکی اشتباه گرفته شوند چرا که این اقلام با مواد خاموش کننده شیمیایی تر خاموش می شوند.

همچنین اگر ماده سوختنی شما فلزات یا مواد الکتریکی اند کپسول های پودری و گازی می توانند در خاموشی آنها نقش داشته باشند. در این میان نوع خاصی از سیستم های خاموش کننده از سامانه کفس استفاده می کنند. در این سامانه آب، فوم آتش نشانی و هوای فشرده با هم ترکیب شده و ماده ای بدست می آید که هم قدرت خاموش کنندگی بالایی دارد و هم برای خاموشی آتش های خطرناک مناسب است. کفسیران اولین و تنها شرکتی است که این تکنولوژی را به کشور وارد کرده است.

سوالات متداول 

1- آیا انواع اطفا حریق همیشه به صورت خودکار فعال می شوند؟ خیر. خیلی از آنها دستی هستند و یا برای اجرای دستورات به یک فرمان انسانی نیاز دارند و تعداد محدودی از آنها به صورت خودجوش فعال می شوند.

2- آیا یک ساختمان می تواند چندین روش و سیستم اطفا را باهم داشته باشد؟ بله. خیلی از ساختمان های بزرگ در هر طبقه فعاليت متفاوتی داشته برای مهار آن به سیستم جداگانه ای نیاز دارند.

3- آیا کپسول آتش نشانی می تواند برای انواع اطفای حریق مناسب باشد؟ خیر. این کپسول فقط برای برخی کلاس های آتش آن هم در حالتی که آتش هنوز کوچک است کاربرد دارد.