انواع سیستم اطفا حریق اتوماتیک

سیستم اطفا حریق یکی از مهم ترین تجهیزاتی است که در مسیر خاموش کردن آتش و جلوگیری از خسارات جانی و مالی احتمالی حضور دارد. این سیستم هشدار ایجاد آتش سوزی را از سنسورهای اعلام حریق دریافت کرده و بعد به صورت خودکار فعال می شود. در مرحله ی بعد نیز مواد خاموش کننده آتش در فضا پخش می شوند. نکته مهم درباره این سیستم ها این است که این فرایند بدون نیاز به حضور نیروی انسانی و یا با کمترین دخالت فرد انجام می گیرد. در این حالت آمار خطا پایین می آید، سرعت واکنش بیشتر می شود و افراد در امان باقی می مانند. نمونه های مختلفی از این سیستم در بازارهای مصرف وجود دارند. در ادامه انواع سیستم اطفا حریق اتوماتیک را بررسی می‌ کنیم.

منظور از سیستم اطفا حریق اتوماتیک چیست؟

پیش از هر کاری بهتر است چیستی این سیستم را توضیح دهیم. سیستم اطفا حریق اتوماتیک مجموعه ای از تجهیزاتی است که در زمان آتش سوزی فعال شده، و بدون نیاز به دستور یا حضور نیروی انسانی آتش را خاموش می کنند. لازم به ذکر است که این سامانه فقط خاموش کننده است و پروسه شناسایی آتش و خبر دادن آن به عهده سیستم دیگری است. با توجه به نوع سیستمی که خریداری می شود، ممکن است تجهیزاتی مثل اسپرینکلر ها، نازل ها، لوله کشی، شیرهای کنترلی، مخزن و غیره در آن وجود داشته باشند. ناگفته نماند که انواع این تجهیزات به منظور شناسایی زود هنگام آتش و مهار آن در همان لحظات اولیه طراحی می شوند.

سیستم اطفا حریق اتوماتیک چه فرقی با سیستم های دستی دارد؟

با کمی پرس و جو به این نتیجه می رسید که شما علاوه بر انواع اطفا حریق اتوماتیک اطفا کننده های دستی هم دارید. در اینجا ممکن است برایتان سوال شود که این دو چه فرقی باهم دارند؟ در ادامه برخی از این تفاوت ها را برایتان درج می کنیم.

• نحوه عملکرد: در سیستم های خودکار سامانه یا فرمانی را دریافت می‌ ‌کند، و یا خودش به صورت خودکار متوجه بروز آتش می شود. اما در نمونه دستی فرد باید خودش آتش را تشخیص داده و وارد عمل شود.
• سرعت واکنش: سیستم اطفا حریق اتوماتیک سرعت بالایی دارد و می‌ تواند در همان لحظات اولیه حریق وارد عمل شود درحالی که سرعت واکنش انسان به مراتب کمتر است.
• پوشش محیط: سیستم اتوماسیون می تواند تمام یا بخشی از یک محدوده را اطفا کند. در حالی که در سیستم اطفا حریق دستی این به تراکم افراد در محل بستگی دارد.
• هزینه نگهداری: هزینه نصب و نگهداری سامانه های اتوماتیک به مراتب بیشتر است.

هیچ کدام از این دو مورد نمی توانند جایگزین هم شوند. بلکه می‌ توانند به عنوان مکمل در کنار هم کار ‌کنند. سیستم های اطفا حریق خودکار برای اطفای حریق در ابعاد بزرگ ساخته شده است. در صورتی که سیستم های دستی می توانند آتش های کوچک را در همان ابتدای ایجاد شدن خاموش کنند.

انواع اطفا حریق اتوماتیک 

حالا که با چیستی این سیستم و تفاوتش با نمونه دستی آشنا شده اید، وقت آن رسیده است که انواع اطفا حریق اتوماتیک را باهم بررسی کنیم. این تجهیزات می توانند با توجه به نوع ماده خاموش کننده، مکانی که در آن نصب می شوند و امکاناتی که به خودشان اختصاص می دهند به دسته های مختلفی تقسیم شوند. 

• سیستم اطفا حریق اتوماتیک آبی
• سیستم اطفا حریق اتوماتیک گازی
• سیستم اطفا حریق اتوماتیک فوم
• سیستم اطفا حریق اتوماتیک پودری و آیروسل
• سیستم اطفا حریق اتوماتیک مه آب
• سیستم اطفا حریق ورتکس

سیستم اطفا حریق اتوماتیک آبی

در این سیستم آب را به واسطه تجهیزاتی مثل پمپ، لوله کشی و آبپاش ها به محل حریق می رسانند. در این بین اسپرینکلر یکی از شناخته شده ترین سیستم ها در این حوزه است که زمانی که میزان حرارت در محیط از حد معینی بالاتر برود فعال می شود. این سامانه می تواند در ساختمان های اداری، مسکونی، مدارس، بناهای تجاری و … حضور داشته باشد اما برای خاموش کردن تجهیزات برقی و مایعات قابل اشتعال گزینه مناسبی نیست.

سیستم اطفا حریق اتوماتیک گازی

در این سیستم ماده خاموش کننده از طریق سیلندر ها و لوله ها به محیط منتقل می شود. این گاز ها بسته به نوع شان می توانند حرارت را جذب کرده یا آن را خفه کنند. قطع زنجیره آتش نیز از دیگر ویژگی های این ماده اطفا کننده است. این سامانه بیشتر در محیط های حساسی استفاده می شوند که بهره گیری از پودر، آب یا فوم می تواند مشکل ساز باشد. مراکز مخابراتی و اتاق سرور از جمله این موارد هستند.

سیستم اطفا حریق اتوماتیک فوم

در این سیستم از ترکیب آب و فوم برای خاموش کردن آتش استفاده می کنند. در این حالت لایه ای پتو مانند از جنس کف آتش را محاصره کرده و علاوه بر کمبود اکسیژن آن را سرد می کند. اطفا حریق با فوم آتش نشانی می تواند برای خاموش کردن حریق های کلاس A و مایعات اشتعال زا کاربرد دارد.

سیستم اطفا حریق پودری

در سامانه پودری ذرات بسیار ریزی از پودر در هوا پخش شده و ضمن کم کردن اکسیژن زنجیره طبیعی آتش را قطع می‌ کنند. این پودر ها پسماند کمی را به جا می گذارند و برای اطفای حریق های خطرناک نیز مناسب اند اما ممکن است همان مقدار کم از پودر با قرار گرفتن روی تجهیزات حساس آنها را خراب کند. 

سیستم اطفا حریق آیروسل

در سیستم آیروسل گاز به ذره های بسیار ریز تبدیل شده و سپس در محیط مد نظر پخش می شود. این ذرات ریز زنجیره شیمیایی آتش را مختل کرده و کم کم آن را خاموش می‌ کنند. لازم به ذکر است که استشمام این گاز برای انسان چندان مناسب نیست ضمن اینکه این سیستم برای اطفای حریق مکان های کوچک مناسب است.

مقایسه انواع سیستم های خاموش کننده اتوماتیک، کدام یک بهتر است؟

اینکه در میان انواع اطفا حریق اتوماتیک کدام یک برای شما مناسب است به طور مستقیم به نوع ساختمان، موادی که در آنجا وجود دارد و فعالیتی که انجام می شود بستگی دارد. ممکن است سیستمی که برای یک مکان به طور صد در صدی مناسب است برای یک محدوده دیگر دردسر ساز باشد.

البته که نمونه خاصی از این سیستم ها تحت عنوان سیستم اطفا حریق کفس وارد بازار شده است که چندین ویژگی را در کنار هم دارد. این سامانه از هوای فشرده، آب و کف استفاده می کند. فوم تولید شده در این حالت دارای غلظت بالایی است به همین خاطر به راحتی می تواند حریق های بزرگ را با مقدار کمی از مواد خاموش کننده مهار کند. تکنولوژی ساخت این سیستم ها توسط مجموعه بزرگ کفسیران وارد ایران شده است.

سوالات متداول 

1- آیا سیستم اطفا حریق اتوماتیک نیاز به سرویس دارد؟

بله. تجهیزات باید مطابق دستورالعمل سازنده و الزامات مربوطه بازرسی شوند. بررسی حسگرها، شیرها، فشار سیلندرها، نازل‌ها و سامانه کنترل از اقدامات مهم نگهداری است.

2- آیا می‌توان از یک سیستم اطفا حریق برای تمام بخش‌های ساختمان استفاده کرد؟

خیر، لزوماً. ممکن است بخش‌های مختلف یک ساختمان به سیستم‌های متفاوتی نیاز داشته باشند. انتخاب نهایی باید براساس نوع خطر حریق، حساسیت تجهیزات و ضوابط ایمنی انجام شود.

3- آیا سیستم اطفا حریق اتوماتیک به سیستم اعلام حریق نیاز دارد؟

برخی سیستم‌ها به تجهیزات اعلام حریق متصل می‌شوند، اما برخی دیگر سازوکار تشخیص یا فعال‌سازی مستقل دارند. نوع ارتباط این تجهیزات باید هنگام طراحی مشخص شود.