اغلب ما تا وقتی که بوی سوختگی پلاستیک از یخچال یا پریز های برق را احساس نکنیم، اصلا به یادمان نمی افتد که یک خاموش کننده برق در خانه داریم یا نه و بدتر از آن بسیاری از مردم در مواقع حریق الکتریکی به صورت غریزی به سمت آب یا پارچه خیس می روند. غافل از این که همین حرکت میتواند آخرین اشتباه زندگیشان باشد. آتش سوزی و حریق های الکتریکی یکی از چالش برانگیزترین انواع آتش سوزی هستند که در صورت استفاده از اطفا کننده نامناسب، می توانند خسارات جبران نشدنی را به افراد و تجهیزات به همراه داشته باشند. اغلب مردم بر این باورند که هر نوع کپسول آتش نشانی برای اطفاء حریق مناسب است؛ در صورتی که استفاده از آب یا برخی اطفا کننده ها در حریق های الکتریکی میتواند رسانای برق بوده و خطر برق گرفتگی را افزایش دهد.
در ادامه با بهترین خاموش کننده برق و حریق الکتریکی، انواع کپسول خاموش کننده برق و مهم ترین علل وقوع آتش سوزی های الکتریکی آشنا میشوید.

آتش سوزی یا حریق الکتریکی چیست؟

حریق الکتریکی به آتش سوزی هایی گفته میشود که دلیل وقوع آن ها جریان الکتریسیته، تجهیزات برقی، سیم کشی و دستگاه های برقی است. این نوع از آتش سوزی تا زمانی الکتریسیته جریان دارد، جزو خطرناک ترین حریق ها محسوب شده و نیازمند اطفا کننده مناسب هستند.

در استاندارد های آتش نشانی این نوع آتش سوزی معمولا با نام حریق کلاس C یا تجهیزات برقی یا الکتریکی شناخته می شوند که تفاوت اساسی با سایر آتش سوزی ها دارد. انتخاب اطفاء کننده درست، نقش حیاتی در جلوگیری از گسترش و ادامه حریق دارد.

علل های رایج حریق الکتریکی

واقف بودن به دلایل حریق الکتریکی میتواند از خسارات بزرگی جلوگیری کند که مهمترین آن ها عبارتند از:

فرسودگی سیم کشی

در تجهیزات یا ساختمان های قدیمی، سیم های مسّن به مرور پوسیده و عایق خود را از دست میدهند و احتمال جرقه و ایجاد آتش سوزی را بالا میبرند.

بار اضافه بر روی مدار

در ساختمان های قدیمی و کهن سال، تمام پریز ها بر روی یک فاز بسته شدند. استفاده همزمان چند وسیله بر روی یک مدار، موجب بالا رفتن جریان الکتریسیته ورودی کنتور شده و ممکن است با یک نوسان کوچک موجب شکستن مدار شود.

خرابی تجهیزات برقی

ترانس ها، کلید ها، پریز ها و سیم های آسیب دیده میتوانند بهانه کافی برای ایجاد آتش باشد.

نوسانات برق شهری

برق شبکه شهری در ساعات پیک یا اوج، افت و خیز های ناگهانی دارد که این نوسانات توانایی پراندن فیوز اصلی را ندارند اما برای دستگاه های حساس مانند یخچال های جدید معادل پاک شدن حافظه را دارد.

ورود آب یا رطوبت

ورود آب به کلید برق به خصوص در محیط های مرطوب مانند آشپزخانه و حمام از دلایل خطرناک ایجاد حریق است.

بهترین خاموش کننده برق و الکتریسیته

حریق الکتریکی مانند یک رودخانه در حال خروش است. اگر با آب یا مواد رسانا به سراغ آن بروید، جریان برق مسیر تازه ای پیدا کرده و ممکن است از بدن شما عبور کند. برای اطفاء حریق الکتریکی که منشاء آن تجهیزات و دستگاه های برقی هستند، باید از اطفاء کننده هایی استفاده کرد که جریان الکتریسیته قطع و خاموش کننده برق باشد.

بهترین گزینه های کپسول خاموش کننده برق عبارتند از:

کپسول خاموش کننده برق CO2

اگر از تکنسین های برق یا مسئولان ایمنی بپرسید، احتمالا اولین گزینه ای که به شما معرفی خواهند کرد که مناسب اطفاء حریق الکتریکی و خاموش کننده برق باشد، کپسول خاموش کننده CO2 است‌. این کپسول بعد از تخلیه اکسیژن، اثری از پودر یا کف روی برد های الکتریکی و مدار ها باقی نمی‌گذارد و خسارت های ثانویه ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل در مکان هایی مانند اتاق سرور، مراکز داده، آزمایشگاه ها و اتاق های دارای تجهیزات الکتریکی حساس بهترین گزینه است‌.

کپسول خاموش کننده پودر خشک و گاز

این کپسول ها علاوه بر آتش سوزی مایعات قابل اشتعال، گازها و مواد جامد برای اطفاء حریق الکتریکی نیز کاربرد دارند؛ همچنین غیر رسانا و اقتصادی برای اکثر محیط ها هستند. اما پودر استفاده شده در آنها پس از اطفاء روی تجهیزات نشسته و میتواند به قطعات حساس آسیب برساند.

چه خاموش کننده هایی برای حریق الکتریکی مناسب نیستند؟

همان طور که تا کنون خواندید، حریق های الکتریکی جز آتش سوزی های چالش بر انگیز و پر مخاطره هستند که تصمیم نادرست در انتخاب استفاده از خاموش کننده های نامناسب مانند:

• آب
• فوم های آتش نشانی معمولی
• پارچه مرطوب
• و هرگونه خاموش کننده های رسانا حریق الکتریکی می تواند خسارات جدی به همراه داشته باشد.

راهکار های جلوگیری از حریق الکتریکی

برای پیشگیری از خسارت، اولین قدم داشتن یک خاموش کننده برق مناسب مثل کپسول CO2 در محیط و در نظر گرفتن چند نکات ایمنی می تواند از خسارات جبران ناپذیر جلوگیری کند.

• استفاده از کابل های استاندارد
• بررسی سلامت جعبه برق
• ارتقاء سیم کشی ساختمان
• استفاده از محافظ های ولتاژ
• عدم استفاده بیش از حد توان از پریز ها
• سرویس دوره ای از تجهیزات برقی

در صورت وقوع حریق الکتریکی

در صورت وقوع حریق الکتریکی به نکات زیر توجه داشته باشید:

• حفظ خونسردی
• قطع برق از مبدا
• حفظ فاصله مناسب از شعله
• استفاده نکردن از پنکه یا باد

هنگام خرید کپسول خاموش کننده برق به چه مواردی باید توجه کرد؟

برای انتخاب کپسول مناسب برای محیط موارد زیر را در نظر داشته باشید:

• نوع کپسول خاموش کننده برق
• حجم کپسول
• استانداردهای معتبر
• متناسب بودن با محیط

اگر در کارگاه ها و یا با دستگاه های حساس سروکار دارید، کپسول خاموش کننده برق CO2 بهترین گزینه است اما اگر یک خاموش کننده اقتصادی برای منازل و ادارات لازم دارید، کپسول پودر و گاز میتواند کارآمد باشد.

برق خدمتگزار خوبی است اما اگر قواعدش را ندانیم ارباب بی رحمی میشود. انتخاب یک خاموش کننده برق و حریق الکتریکی مناسب یکی از مهم ترین اقدام های ضروری برای حفظ جان افراد و جلوگیری از خسارات است. در کنار خاموش کننده، بررسی و سرویس منظم تجهیزات برقی و استفاده از سیم کشی مناسب نقش مهمی در جلوگیری از حریق الکتریکی میتواند داشته باشد.

سوالات متداول

آب توانایی کنترل حریق الکتریکی را دارد؟

خیر، آب به دلیل خاصیت رسانا بودن میتواند واکنش مرگباری در مقابله با برق داشته باشد.

در مقابله با حریق الکتریکی میتوان از هر کپسول آتش نشانی استفاده کرد؟

خیر، فوم های معمولی آتش نشانی به دلیل ترکیبات آبی داخل فرمول خود میتوانند سرعت بیشتری به حریق ببخشند.

کپسول خاموش کننده CO2 چگونه عمل میکند؟

گاز دی اکسید کربن با قطع کردن اکسیژن حریق الکتریکی باعث اطفاء آن میشود.