سیستم فوم دوزینگ آتش نشانی

سیستم فوم دوزینگ و سیستم کفس هر دو در سامانه های اطفای حریق مبتنی بر فوم استفاده می شوند، اما نحوه عمل کردن و نقش آن ها به یک شکل نیست. فوم دوزینگ کنسانتره فوم را با نسبت مشخص به جریان آب اضافه می کند، در حالی که CAFS علاوه بر محلول آب و فوم، از هوای فشرده برای تولید و انتقال فوم استفاده می کند. به همین دلیل، مقایسه این دو سیستم باید بر اساس نوع حریق، روش کاربرد، زیرساخت و نیاز عملیاتی انجام شود؛ نه اینکه صرفاً به این سوال پاسخ دهیم که کدام بهتر است؟

فوم دوزینگ آتش نشانی چیست؟

همانطور که پیش تر اشاره کردیم، فوم دوزینگ یک دستگاه جدید، محبوب و پر استفاده است که در دسته ی سیستم های اطفای حریقی که بر پایه فوم کار می کنند قرار می گیرد. سیستم فوم دوزینگ، کنسانتره فوم را با نسبت طراحی شده به جریان آب اضافه می کند و محلول آب و فوم را تشکیل می دهد. تشکیل فوم نهایی معمولاً در تجهیزاتی مانند نازل، فوم چمبر، فوم میکر یا سایر تجهیزات تولید و تخلیه فوم آتش نشانی و با ورود هوا به محلول انجام می شود. قیمت فوم دوزینگ مناسب است. به راحتی نصب و راه اندازی می شود و فرایند تولید فوم را بدون دخالت انسانی انجام می دهد. به همین خاطر است که دستگاه فوم دوزینگ را به طور گسترده در مکان هایی که پتانسیل ایجاد آتش سوزی به طور گسترده را دارند نصب می کنند.

کاربرد سیستم فوم دوزینگ 

سیستم فوم دوزینگ در کاربردهایی استفاده می شود که نیاز به اختلاط دقیق و کنترل شده کنسانتره فوم با آب وجود دارد. نوع حریقی که سیستم برای آن طراحی می شود، به نوع کنسانتره فوم و طراحی کل سامانه بستگی دارد. یکی از مهم ترین کاربردهای این سیستم، حفاظت در برابر حریق مایعات قابل اشتعال و قابل احتراق کلاس B است. مواد شیمیایی، الکل، نفت، بنزین و سایر مایعات قابل اشتعال در این کلاس قرار می گیرند. ناگفته نماند که استفاده از آب برای مهار این نوع آتش سوزی ها بی فایده است. علاوه بر آن ممکن است به گسترش حریق نیز کمک کند. استفاده از آب برای حریق برخی مایعات قابل اشتعال، به ویژه هیدروکربن های سبک تر از آب، ممکن است باعث پخش شدن مایع در حال سوختن یا گسترش سطح حریق شود. به همین دلیل، انتخاب عامل اطفا باید بر اساس نوع ماده، قابلیت آمیخته شدن با آب و روش طراحی شده برای اطفای حریق انجام شود. دستگاه فوم دوزینگ می تواند در موقعیت های زیر کاربرد داشته باشد.

• پالایشگاه یا پتروشیمی: مخزن های بزرگ نگهدارنده سوخت و نفت ریسک بالایی را در ایجاد حریق های گسترده دارند. در چنین شرایطی دستگاه فوم دوزینگ لایه از مواد خاموش کننده را بر روی سطح مایع ریخته و با کاهش دما و کم کردن اکسیژن حریق را خاموش می کند.
• نیروگاه ها: نیروگاه های برق نیز برای انجام برخی فرایندها به حضور مایعات اشتعال زا نیاز دارند. پس دستگاه فوم دوزینگ در اینجا نیز مفید واقع می شود. 
• ماشین های آتش نشانی: نمونه کوچک شده دستگاه فوم دوزینگ امکان نصب بر روی ماشین های آتش نشانی را دارد. در نتیجه پرسنل امنیتی می توانند به سرعت به یک فوم خاموش کننده استاندارد و کارآمد دسترسی داشته باشند.
• کشتی ها و تاسیسات دریایی: در کشتی ها و تأسیسات دریایی، بسته به نوع حریق، ممکن است از آب، فوم یا سایر عوامل اطفا استفاده شود. در خطرات مرتبط با سوخت ها و مایعات قابل اشتعال، سامانه های فوم نقش مهمی در کنترل و مهار حریق دارند.
• فرودگاه و آشیانه هواپیما: در این اماکن مقدار زیادی از سوخت هواپیما نگهداری یا حمل می شود. پس حضور یک فوم دوزینگ جزو ضروریات است.

سیستم فوم دوزینگ چگونه کار می کند؟

سیستم فوم دوزینگ عملکرد ساده اما موثری دارد. جریان آب اصلی ترین عنصر کارکردی این دستگاه است. فشار آب به این دستگاه کمک می کند تا کنسانتره فوم را به طور دقیق و کنترل شده ای به لوله آب خروجی منتقل کند. در این حالت دستگاه به یک منبع تغذیه خارجی نیازی ندارد. این منبع می تواند شامل برق یا موتور باشد. در اینجا این فشار آب موجود در سیستم خاموش کننده آتش است که انرژی مورد نیاز فوم دوزینگ برای کار کردن را فراهم می کند.

با بررسی دقیق تر این سازه به دو قطعه ی مهم پمپ و توربین آبی مواجه می شوید. این دو مورد به صورت مکانیکی به هم وصل شده اند. زمانی که آب در سیستم به جریان می افتد توربین ها حرکت کرده و این طریق تامین انرژی می کنند. با ادامه این روند پمپ فوم فعال می شود. فعال شدن پمپ نیروی مکشی را در سیستم ایجاد می کند که کنسانتره فوم را جذب، و آن را کم کم به جریان آب اضافه می کند. با تکرار این فرایند فوم خاموش کننده تولید می شود. اما این پایان ماجرا نیست. در گام بعدی محلول آب و فوم به سمت نازل های خروجی حرکت کرده و از این طریق با هوا مخلوط می شود. این ترکیب شدن با هوا باعث می شود بافتی یک دست از مایع خاموش کننده بدست بیاید. در آخر خاموش کننده بدست آمده آماده استفاده است.

انواع فوم دوزینگ 

فوم دوزینگ ها انواع مختلفی دارند. آنها را می توان بر اساس محل و نوع نصب یا مطابق روش تأمین انرژی و تناسب سازی به دسته های مختلفی تقسیم کرد. که در ادامه آنها را تفکیک کرده ایم. براساس محل و نوع نصب دستگاه فوم دوزینگ در سه حالت زیر تولید می شود.

1. ثابت
2. قابل حمل
3. نصب شده روی خودرو

در حالت ثابت سیستم فوم دوزینگ خود بخش کوچکتری از یک سامانه خاموش کننده آتش است که در یک مکان عمومی یا خصوصی مثل ساختمان های اداری، مدرسه، بیمارستان، پالایشگاه و … نصب شده است. این مورد قابلیت جا به جایی ندارد. این در حالی است که نمونه های قابل حمل عموما به شکل اینداکتور یا موبایل فوم های آتش نشانی تولید می شوند. آنها برای استفاده در عملیات های اطفای حریق میدانی طراحی شده اند. در واقع آتش نشان می تواند آنها را حمل، و از نقطه ای به نقطه دیگر منتقل کند. همچنین نمونه نصب شده بر روی خودرو نیز مناسب سیستم های خودرو آنش نشانی در مکان های مختلف است.

مطابق روش تأمین انرژی و تناسب سازی نیز در این دسته بندی قرار می گیرند.

• Water Driven Pump Proportioner
• سیستم های پمپ محور
• سیستم های تزریق مستقیم
• سیستم های متناسب ساز متعادل یا Balanced Pressure

بررسی کاربردهای سیستم CAFS 

سیستم اطفا حریق کفس که با عنوان سیستم فوم ساز هوای فشرده نیز شناخته می شود، یکی از جدید ترین و البته بروزترین تکنولوژی های خاموش کننده آتش است که در سطح جهانی شهرت دارد. این سامانه برای کار کردن به سه عنصر هوای فشرده، عصاره فوم و آب وابسته است. در نهایت فومی که از سمت دستگاه CAFS ساخته می شود دارای کیفیت بالا و خاصیت خاموش کنندگی بی نظیر است. به طوری که مقدار کمی از آن می تواند برای اطفای حریق یک محدوده بزرگ کافی باشد. 

سیستم اطفا حریق CAFS چگونه کار می کند؟

در سامانه خاموش کننده CAFS عصاره فوم و آب با نسبت های دقیقی که از پیش تعیین شده اند با هم مخلوط می شوند. این اختلاط با دقت بالا انجام می گیرد. در گام بعدی حجم مشخصی از هوای فشرده به محلول اضافه می شود. این مورد معمولا توسط دستگاه کمپرسور هوا تامین می شود. زمانی که این ترکیب از نازل ها و لوله ها عبور کند فومی چسبیده و یکدست بدست می آید که با داشتن حباب های ریز و پایدار استعداد بی نظیری را در خاموش کردن آتش در زمان اندک دارد.

مزایای سیستم کفس

فوم تولیدشده توسط CAFS می تواند دارای حباب های یکنواخت، چسبندگی مناسب و ساختار قابل تنظیم از حالت مرطوب تا خشک تر باشد. این ویژگی ها در کاربردهایی مانند حفاظت از سطوح، پوشش دهی و برخی عملیات های اطفای حریق مزیت ایجاد می کنند. کلیه این ویژگی ها در کنار هم قدرت اطفای حریق در یک عملیات را چند برابر می کند. ناگفته نماند که بخش قابل توجهی از این ترکیب را هوا تشکیل می دهد، پس به طور چشمگیری در مصرف آب صرفه جویی می شود. 

سیستم CAFS می تواند فوم را با دقت و توان بالایی به سمت سوژه (آتش) پرتاب کند. در این صورت آتش نشان می تواند فاصله خود را با حریق بیشتر کرده و ایمنی خود را حفظ کند. در برخی کاربردهای عملیاتی، کاهش حجم آب مورد نیاز می تواند به کاهش بار حمل آب و افزایش تحرک تجهیزات کمک کند. با این حال، خود سامانه CAFS به دلیل نیاز به تجهیزاتی مانند کمپرسور و تجهیزات کنترل، از نظر طراحی و پیچیدگی معمولاً پیچیده تر از یک سیستم ساده فوم دوزینگ است. جالب است بدانید که فوم ساخته شده توسط این سیستم بر خلاف دستگاه فوم دوزینگ رقیق نیست. او مانند یک لایه محافظتی سبک است. به همین خاطر راحت تر پاک شده و آسیب کمتری را به تجهیزات محیطی وارد می کند.

مقایسه سیستم کفس و فوم دوزینگ، کدام یک بهتر است؟

فوم دوزینگ و CAFS را نباید همیشه دو فناوری کاملاً رقیب در نظر گرفت. سیستم فوم دوزینگ وظیفه اصلی اختلاط دقیق کنسانتره فوم و آب را بر عهده دارد، در حالی که CAFS یک مرحله فراتر می رود و با افزودن هوای فشرده به محلول آب و فوم، ساختار فوم نهایی را کنترل می کند. بنابراین در برخی طراحی ها، سیستم تناسب سازی یا دوزینگ می تواند بخشی از زنجیره عملکرد یک سامانه CAFS باشد. در ادامه جدولی از مهم ترین تفاوت های سیستم اطفا حریق کفس و فوم دوزینگ را برایتان آماده کرده ایم.

سیستم کفس بهتر است یا فوم دوزینگ؟

همان طور که پیش تر به آن اشاره داشتیم، بهتر بودن یا نبودن این دستگاه ها به طور مستقیم به هدف شما از خرید و شرایط استفاده تان بستگی دارد. اما اگر به دنبال دستگاه ساده ای هستید که عملکرد پایداری دارد و با بودجه اندکی تهیه می شود فوم دوزینگ آتش نشانی مناسب شماست. اما اگر به دنبال بروزترین سیستم خاموش کننده آتش می گردید که در حین داشتن کارایی بالا مصرف آب کمی هم داشته باشد این سیستم کفس است که می تواند به نیازهای تان پاسخ دهد. لازم به ذکر است که مجموعه بزرگ کفسیران اولین و تنها مجموعه ای است که این سامانه را در ایران بومی سازی کرده است.

سوالات متداول 

1- در میان دو سیستم فوم دوزینگ و کفس کدام یک آب کمتری مصرف می کنند؟ سامانه CAFS آب کمتری مصرف می کند چرا که بخشی از ترکیبات آن را هوای فشرده تشکیل می دهد. 

2- کدام یک از سیستم های ذکر شده برای خاموش کردن آتش های الکتریکی مناسب اند؟ از آنجایی که فوم رسانای جریان الکتریکی است هیچ کدام شان در این خاموشی موثر نیستند.

3- آیا این فوم ها تاریخ انقضا دارند؟ فرقی نمی کند سوژه شما کدام سیستم باشد. کف های آتش نشانی هر دوی آنها دارای تاریخ مصرف خاصی است.