انواع اسپرینکلر

حتما تاکنون در مکان‌ های عمومی و خصوصی اسپرینکلرهای نصب شده بر سقف را مشاهده کرده اید. اسپرینکلر یک سیستم خودکار برای اطفاء حریق است، که در زمان آتش سوزی فعال شده و شروع به پاشیدن آب بر روی آتش می کند. عملکرد این سیستم به گونه ای است که با افزایش دما و حرارت فعال شده و قبل از گسترش آتش سوزی آن را مهار می کند. همچنین این سیستم به عنوان یکی از کارآمدترین و رایج ترین سیستم های آبی اطفاء حریق خودکار در جهان شناخته شده است. در ادامه این مقاله به معرفی انواع اسپرینکلر، کاربرد و ویژگی های آن ها می پردازیم.

اسپرینکلر آتش نشانی چیست؟

اسپرینکلر سیستمی است که جهت خاموش کردن و یا کنترل آتش سوزی در تمامی محیط‌‌ ها، مثل ساختمان های مسکونی، بیمارستان ها و مدارس طراحی و تولید شده است. اسپرینکلرها دارای اجزای مختلفی مثل، منبع آب، لوله کشی و سرهای پخش آب هستند. زمانی که آتش سوزی رخ می دهد با افزایش دما حسگرهای موجود در اسپرینکلر به صورت خودکار فعال می شوند و به وسیله پاشیدن آب بر روی آتش آن را مهار می‌کند.

اجزای تشکیل دهنده اسپرینکلر آتش نشانی

اسپرینکلر آتش نشانی از قسمت های مختلفی تشکیل شده است. قاب اسپرینکلر، درپوش، دفلکتور و سنسور حرارتی دهنده اسپرینکلر اجزای تشکیل دهنده این ابزار اطفاء حریق هستند. بدنه اصلی اسپرینکلرها قاب نام دارد و با توجه به نحوه نصبشان به چند دسته تقسیم بندی می شوند. وجود هرگونه تاخیر در خاموش کردن یا کنترل آتش سوزی سبب وقوع حوادث جبران ناپذیری می شود. انواع اسپرینکلر به عنوان کاربردی ترین ابزارهای اطفاء حریق شناخته می شوند.

طرز کار انواع اسپرینکلر

اسپرینکلرها حباب های شیشه ای دارند، که از جیوه حساس به دما پر شده است. با افزایش دمای محیط اطرافشان این حباب ها منبسط شده و می شکنند. سپس آب موجود در اسپرینکلر خارج می شود. دقت داشته باشید که در زمان نصب و اجرای این ابزار در سیستم اطفاء حریق تنها آنهایی که به محل آتش سوزی نزدیک هستند و حرارت را حساس کردند فعال می شوند. همچنین این فعالیت تا زمانی که منبع اسپرینکلر دارای آب است ادامه دارد.

انواع اسپرینکلر از نظر نحوه عملکرد

اسپرینکلرها انواع مختلفی دارند و از نظر نوع واکنش، نحوه عملکرد و طریقه نصب به چند گروه تقسیم بندی می شوند. در ادامه به معرفی انواع اسپرینکلر آتش نشانی که یکی از ابزارهای اطفاء حریق هستند اشاره خواهیم کرد.

اسپرینکلر پایین زن

یکی از انواع اسپرینکلر پایین زن نام دارد، که به صورت عمودی نصب می شود. در این مدل دفلکتور به سمت پایین قرار گرفته است و آب پس از عبور از اوریفیس و دفلکتور به صورت نیم دایره‌ ای پایین می ریزد. این اسپرینکلرها به علت نصب در بخش پایینی فضا و پخش مستقیم خاموش کننده، آتش را به سرعت کنترل می کنند و از گسترش آن به دیگر نقاط جلوگیری می کنند.

اسپرینکلر بالا زن

به عنوان یکی دیگر از انواع اسپرینکلر می توان به مدل بالا زن اشاره کرد. این نوع نیز به صورت عمودی نصب می شود و آب از اوریفیس به سمت بالا حرکت می کند و پس از عبور از دفلکتور به صورت چتری خارج می شود. توجه داشته باشید که اسپرینکلر‌های بالا زن برای نصب به قاب نیاز ندارند.

اسپرینکلر واکنش استاندارد

قطر حباب اسپرینکلر یکی از فاکتورهای تعیین میزان سرعت واکنش اسپرینکلر است. در مدل واکنش استاندارد قطر حباب 3 میلیمتر است.

اسپرینکلر واکنش سریع

قطر حباب اسپرینکلر در مدل واکنش سریع 5 میلیمتر است. به همین علت این نوع از مدل واکنش استاندارد سریع تر عمل می کند.

اسپرینکلر کنار زن یا دیواری

یکی دیگر از انواع اسپرینکلر کنار زن، دیواری یا افقی نام دارد. نحوه نصب این مدل به صورت افقی و بر روی دیوار است. دفلکتور اسپرینکلر دیواری خاص است به صورتی که با فعال شدن آن بیشتر آب به مقابل پاشیده می شود. همچنین مقداری از آب نیز به دیواری که اسپرینکلر روی آن نصب شده است پاشیده می شود. هدف اصلی از نصب این مدل اسپرینکرها ایجاد پوشش گسترده تر جهت اطفاء آتش سوزی است.

اسپرینکلر مخفی

یکی دیگر از انواع اسپرینکلر مخفی یا کانسیلد نام دارد. این مدل در مکان هایی استفاده می شود که حفظ زیبایی ظاهر ساختمان اهمیت بالایی دارد. اسپرینکلر مخفی دارای قاب است و به صورت توکار نصب می شود. این مدل پس از نصب با سقف هم سطح است و قابل دیدن نیست. نحوه عملکرد این مدل بدین صورت است که هنگام آتش سوزی و افزایش حرارت ابتدا قاب از اسپرینکلر جدا شده و پس از خارج شدن فعال می شود.

انواع اسپرینکلر آتش نشانی با توجه به رنگ مایع داخل آن ها

اسپرینکلر‌های آتش نشانی با توجه به رنگ مایع درونشان در دماهای مختلفی فعال می شوند. در ادامه به معرفی رنگ انواع اسپرینکلر و دمایی که در آن فعال می شوند می پردازیم.

1. نارنجی در دمای 57 درجه
2. قرمز در دمای 68 درجه
3. زرد در دمای 70 درجه
4. سبز در دمای 93 درجه
5. آبی در دمای 141 درجه
6. در دمای 182 درجه

انواع سیستم اسپرینکلر آتش نشانی

اسپرینکلرهای آتش نشانی با توجه به نوع سیستم به چهار دسته تقسیم می شوند. برای آشنایی با انواع سیستم اطفا حریق اسپرینکلر در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

سیستم اسپرینکلر لوله خشک

یکی از انواع اسپرینکلر لوله خشک نام دارد. داخل لوله های موجود در سیستم اسپرینکلر لوله خشک هوای تحت فشار وجود دارد. هنگام بروز حادثه آتش سوزی با فعال شدن اسپرینکلرها فشار هوا کاهش یافته و باعث باز شدن شیرهای آب می گردد. سپس آب، وارد سیستم شده و از اسپرینکلر خارج می شود. به علت اینکه در سیستم اسپرینکلر لوله خشک ابتدا فشار هوا خارج می شود، در نتیجه تخلیه آب با تاخیر صورت می گیرد. به همین دلیل در نواحی مورد نیاز، نصب این نوع سیستم را تا 30 درصد افزایش می دهند. همچنین در این سیستم اغلب اسپرینکلر بالازن مورد استفاده قرار می گیرد و اغلب برای محیط های سرد استفاده می شود.

سیستم اسپرینکلر لوله تر

سیستم لوله تر یکی دیگر از انواع اسپرینکلر است. در این مدل داخل لوله ها آب وجود دارد و پس از فعال شدن اسپرینکلر این آب از لوله ها و از طریق اسپرینکلر خارج می شود. به همین دلیل در این نوع سیستم تاخیری در تخلیه آب صورت نمی گیرد. همچنین به علت اینکه آب در دمای پایین منجمد می شود در این سیستم اسپرینکلر ضد یخ استفاده می شود و در زمان فعال شدن ابتدا ضد یخ و پس از آن آب موجود در لوله ها خارج می‌شود. سیستم لوله کشی تر اغلب برای محیط های با دمای بالای صفر استفاده می شود.

سیستم اسپرینکلر پیش عملگر

در کنار تمامی اسپرینکلرها باید سیستم اعلام حریق نصب باشد تا فرمان فعال شدن را به آن‌ها اعلام کند‌. در غیر این صورت به تنهایی کارایی ندارند. این سیستم در سه نوع همبندی تک، همبندی دوتایی و بدون همبندی موجود است. نوع اول مثل سیستم لوله تر و مدل دوم مثل سیستم لوله خشک عمل می کند. نوع سوم که با نام سیستم بدون خطا شناخته می شود، حتی در صورت خرابی ابزار اعلام حریق با باز شدن اسپرینکلرها شروع به کار می کند. در سیستم پیش عملگر نیز از اسپرینکلر بالا زن استفاده می شود.

سیستم اسپرینکلر سیلابی

سیستم اسپرینکلر سیلابی به صورت لوله کشی شده است و با فرمان سیستم اعلام حریق شروع به کار می کند. داخل این لوله ها از آب پر شده است و در مواقع آتش سوزی پس از فرمان سیستم اعلام به صورت خودکار باز می شوند و آب درون لوله ها از اسپرینکلر خارج می شود.

مزایای انواع اسپرینکلر آتش نشانی

اسپرینکلر یکی از ابزارهای ایمنی اطفاء حریق است. این سیستم تاثیر بسزایی در کنترل و مهار آتش سوزی در کوتاه‌ ترین زمان ممکن دارد. آتش سوزی اگر در زمان مناسب مهار نشود، حوادث و خسارت های جبران ناپذیری به وجود می آورد. به همین علت جهت کنترل و جلوگیری از بروز حوادث ناگوار از انواع سیستم اطفاء حریق در کلیه مکان ها استفاده می کنند. انواع اسپرینکلر آتش نشانی در خاموش کردن حریق بسیار موثر عمل می کنند. به عنوان بزرگترین مزیت اسپرینکلرها می توان به کاهش خسارات آتش سوزی تا حد امکان اشاره کرد.
همچنین علاوه بر اسپرینکلر، سیستم های موثر دیگری جهت اطفاء حریق وجود دارد. سیستم CAFS که توسط شرکت کفسیران طراحی و تولید شده است می تواند انواع آتش سوزی های گسترده را در کمترین زمان مهار کند. شرکت کفسیران توانسته است با بهره مندی از تکنولوژی و فناوری نوین به عنوان اولین ارائه دهنده سیستم اطفاء حریق کفس شناخته شود. در این سیستم از ترکیب فوم و آب جهت افزایش سرعت مهار آتش استفاده شده است. همچنین این سیستم مصرف آب را تا 90 درصد کاهش می دهد.

سوالات متداول

اسپرینکلر آتش نشانی چیست و نحوه عملکرد آن چگونه است؟

اسپرینکلر یکی از ابزارهای اطفاء حریق اتوماتیک است که با افزایش دما به صورت خودکار فعال می شود. سپس بر روی ناحیه ای که آتش سوزی اتفاق افتاده است به صورت یکنواخت آب می‌ پاشد و آتش را مهار می کند.

انواع اسپرینکلر آتش نشانی کدامند؟

از انواع اسپرینکلر آتش نشانی می توان به سیستم های لوله کشی تر، لوله کشی خشک، سیستم‌ پیش عملگر و سیلابی اشاره کرد.

از اسپرینکلر مخفی بیشتر در چه مکان هایی استفاده می‌ شود؟

این مدل از انواع اسپرینکلر در مکان هایی استفاده می شود که حفظ زیبایی ظاهر ساختمان اهمیت بالایی دارد.