بلدر تانک

در گذشته وسایلی که از آنها برای اطفای حریق بهره می بردند ساده، اندک و پیش پا افتاده بودند. همین موضوع باعث می شد عملیات نجات با دقت، سرعت و امنیت کمتری انجام شود. ادامه این روند هم نتیجه ای جز افزایش ضررهای مالی و جانی نداشت. اما امروزه این وسایل به قدری متنوع، هوشمند و فکر شده هستند که حتی ساده ترین شان می تواند سرعت و امنیت یک عملیات خاموش کننده آتش را تا حد زیادی بهبود بخشد. بلدر تانک آتش نشانی نمونه بارزی در این دسته است. بلدر تانک مانند یک مخزن کوچک برای نگهداری آب یا سایر محلول ها است. در حالی که کارایی آن پیچیده تر از آن چیزی است که فکر می کنید. اگر می خواهید با چیستی، عملکرد و انواع بلدر تانک آتش نشانی آشنا شوید در ادامه این مطلب ما را همراهی کنید.

بلندر تانک آتش نشانی چیست؟

سیستم های آتش نشانی برای خاموش کردن آتش به ماده ای به نام فوم نیازمند اند. اما فوم ها در همان ابتدا آماده استفاده نیستند. آنها دارای عصاره ای با غلظت بالا هستند که برای بدست آمدن باید با درصد خاصی از آب و سایر مواد وابسته ترکیب شوند. نکته ی حائز اهمیت این پروسه اینجاست که ترکیب کردن این عناصر با هم کار چندان ساده ای نیست. برای انجام این کار از وسیله ای به نام بلدر تانک آتش نشانی بهره می برند.
بلدر تانک در واقع نوعی مخزن فشرده شده (تحت فشار) است که به طور خاص برای تزریق ماده اولیه فوم به شیر های آتش نشانی و ذخیره کردن آن در ماشین های حمل کننده طراحی شده است. این محصول از دو بخش مخزن داخلی و خارجی تشکیل شده است. نمونه خارجی آن در بیشتر مواقع از کربن ساخته شده و از آب پر می شود. در حالی که نمونه داخلی از متریالی مثل پلیمر الاستومری یا ترموپلاستیک ساخته شده و کنسانتره فوم خاموش کننده آتش را در خود نگه می دارد.

بررسی ساختار بلدر تانک

حال که با چیستی بلدر تانک ها آشنا شده اید بهتر است ساختار آن را به شکل دقیق تری باهم بررسی کنیم. مخزن بیرونی اصلی ترین چیزی است که به چشم می آید. این مخزن بزرگ، استوانه ای شکل و تحت فشار است. در بیشتر موقعیت ها آن را از جنس کربن می سازند. نوع قرار گیری این محصول بسته به مدل بلدر تانک عمودی یا افقی است. آن را با کسب استاندارد هایی مثل ASME و VIII طراحی و تولید می کنند. البته این پایان ماجرا نیست. سایر اجزای مهم این سیستم به شرح زیر است.

• مخزن داخلی
• پروپورشنر
• شیر آلات و لوله کشی ها
• نگهدارنده ها
• تریم بلدر تانک

مخزن داخلی

بر خلاف آنچه که ذکر شد مخزن های داخلی از جنس نوعی پلاستیک خاص ساخته می شوند. آنها بدنه ای انعطاف پذیر دارند که به راحتی فرم می گیرند. در این حالت کنسانتره فوم در حالتی در مخزن جای می گیرد که کمترین درصد خوردگی یا فشار را به خود اختصاص داده باشد. در واقع مواد شیمیایی موجود در محلول نمی توانند در طولانی مدت اثری بر مخزن داخلی داشته باشند.

پروپورشنر

پروپورشنر با نام های دیگری مثل تناسب ساز، نسبت ساز یا Proportioner نیز شناخته می شود. این بخش از سیستم بلدر تانک وظیفه ترکیب کردن آب و کنسانتره ماده خاموش کننده را بر عهده دارد. این ترکیب سازی با دقتی بالا انجام می گیرد. در اکثر موارد سه الی شش درصد محلول نهایی فوم، و الباقی آن آب و سایر مواد رقیق کننده است. اکثر پروپورشنر ها از جنس فولاد ضد زنگ ساخته می شوند چرا که باید در برابر خورندگی مواد شیمیایی مقاومت کافی را داشته باشند.

شیر آلات و لوله کشی ها

در این بخش شاهد مجموعه ای از شیر های کنترل، گیج های فشار، لوله ها و … هستید که برای هدایت مایع خاموش کننده از داخل مخزن به بیرون طراحی شده اند. شیر ورودی، خروجی و لوله هایی برای پر یا خالی کردن مهم ترین مواردی هستند که می توانیم به آنها اشاره داشته باشیم.

کاربردهای بلندر تانک

بر اساس بررسی هایی که انجام داده ایم به این نتیجه رسیده ایم که این محصولات بخاطر امنیت ساختاری بالایی که دارند می توانند در اماکنی که احتمال بروز آتش سوزی های شیمیایی در آنجا زیاد است حضور داشته باشند. البته که عدم وابستگی آنها به پمپ های مواد خاموش کننده خارجی نیز در این باره موثر است. در ادامه برخی از مهم ترین کاربردهای بلدر تانک آتش نشانی را ذکر می کنیم.
صنعت نفت، گاز یا پتروشیمی: بلدر تانک نوعی مخزن ذخیره کننده سوخت است. پس می تواند در پایانه های بارگیری، پالایشگاه ها و هر محدوده ای که با این عناصر سر و کار دارند حضور داشته باشد.

• فرودگاه یا آشیانه هواپیما: برای اطفای حریق تجهیزاتی که سوخت رسانی می کنند یا هواپیماها و سایر سیستم های احتمالی از بلدر تانک آتش نشانی استفاده می کنند.
• انبارها و کارخانه های صنعتی: در این مکان ها رنگ، سوخت و سایر مواد شیمیایی نگهداری می شود. پس حضور چنین مخزنی جزو ضروریات است.
• نیروگاه ها: در این موقعیت بلدر تانک برای محافظت از دستگاه ها و تجهیزات حساس کاربرد دارد.

جنس بلدر تانک ها

همان طور که در مطالب فوق به آن اشاره کردیم، مخزن بیرونی بلدر تانک ها از فولاد کربن ساخته می شود. این مخازن همواره تحت فشار هستند. فولاد کربن هم مقاومت بی نظیری را در برابر ضربه و فشار از خود نشان می دهد. پس قرارگیری این تضاد در کنار هم می تواند اثربخش باشد. ناگفته نماند که این بخش در بلدر تانک آتش نشانی با بهره گیری از استاندارد هایی مثل VIII یا ASME ساخته می شود. افزون بر آن برای محافظت هر چه بیشتر از سازه آن را با رنگ های خاصی مثل اپوکسی یا کوره ای می پوشانند. این اقلام از خوردگی سطح مخزن بیرونی جلوگیری به عمل می آورند. مخزن های داخلی کمی متفاوت اند. آنها باید انعطاف پذیری بالایی داشته باشند پس از مواد پلیمری یا لاستیکی تولید می شوند. البته این به معنای آسیب پذیری آنها نیست. این اقلام مقاومت بالایی در برابر مواد شیمیایی دارند. همچنین می توانند کنسانتره فوم را برای مدت طولانی تری نگهداری کنند. این متریال ها می توانند بسته به نوع بلدر تانکی که خریداری می کنید کمی تغییر کنند.

بررسی عملکرد بلدر تانک

کمی غیر قابل انتظار است. اما بلدر تانک آتش نشانی طوری طراحی شده است که با قرار گرفتن در شرایط نا معقول فوم را با سرعت و کیفیت بالایی تولید کرده و آن را به وسیله نازل ها به بیرون هدایت کند. این پروسه در حالی اتفاق می افتد که رد پای هیچ پمپ قوی یا پیچیده ای در این سیستم وجود ندارد. این فرایند در چهار مرحله ی مجزا صورت می گیرد.

در حالت غیر اضطراری سامانه خاموش کننده فوم غیر فعال است. در این حالت کیسه داخلی مملو از کنسانتره با غلظت بالا است. مخزن داخلی نیز خالی است. یعنی هیچ آبی دور تا دور آن را فرا نگرفته است. بدیهی است که در اینجا مسیرهای رفت و آمد فوم نیز مسدود باشند. اما زمانی که سامانه فعال می شود همه چیز کم کم تغییر می کند.

مثلا شیر ها یکی پس از دیگری فعال می شوند که مهمترین آنها شیر آبی است که به مخزن اصلی بلدر تانک آتش نشانی راه پیدا می کند. در گام بعدی نیز آب شبکه شهری بلدر تانک را پر می کند. این کار با فشار بالا انجام می شود. در این مرحله دیگر فضای خالی میان مخزن داخلی و خارجی وجود ندارد. حالا وقت فشرده سازی و تزریق کنسانتره است. در اینجا آبی که در مخزن بیرونی در حال حرکت است به مخزن داخلی ضربه وارد می کند. این فشار از نوع هیدرواستاتیکی است. پس باعث تغییر شکل مخزن شده و از این طریق مایع غلیظی از آن به بیرون هدایت می شود.

این فوم کم کم با دستگاهی به نام تناسب ساز رو به رو می شود. در اینجا درصد دقیقی از آب و کف آتش نشانی با هم ترکیب می شوند. در نهایت نیز فوم تولید شده با فشار بالا از نازل های دستگاه به بیرون رانده می شوند. اگر این فرایند به شکل درستی انجام شده باشد شاید پیشامد هایی مثل خاموشی زودهنگام آتش خواهید بود.

نکاتی درباره عملکرد بهتر بلدر تانک آتش نشانی

اولین نکته درباره عملکرد بلدر تانک ها فشار برابر آنها است. در اینجا فشار وارد شده از سمت شیر داخلی و فومی که از دستگاه خارج می شوند باهم یکی هستند. این پایداری باعث می شود پروسه مخلوط شدن این مواد در شرایط دشوار نیز به همان شکل اولیه دنبال شود. اگر نگاهی به سایر سیستم های مشابه این زمینه بیندازید به این نتیجه می رسید که همه شان برای تزریق فوم از نوع خاصی پمپ استفاده می کنند. این موضوع درحالی ذکر می شود که بلدر تانک ها برای کار کردن تنها از فشار آب داخلی شان کمک می گیرند. به همین خاطر است که ویژگی هایی مثل قابلیت اطمینان بالا، نگهداری ساده و تعمیر آسان در آنها به چشم می خورد. بلدر تانک آتش نشانی طراحی ساده اما هوشمندانه ای دارد. از این رو چگونگی کارکرد با دستگاه راحت تر شده و احتمال خرابی آن نیز کمتر می شود.

انواع بلدر تانک آتش نشانی

بلدر تانک ها عموما بر اساس نحوه جایگذاری شان به دو دسته عمودی و افقی تقسیم می شوند. نمونه های عمودی مانند استوانه هایی بلند اند که برای جایگیری بهتر بر روی چند پایه فلزی نصب شده اند. این اقلام سطح مقطع اندک و ارتفاع زیادی دارند. به همین خاطر در استفاده از فضای در دسترس صرفه جویی می شود. بنابراین می توان این سیستم ها را در اماکنی که با محدودیت متراژ رو به رو هستیم به راحتی استفاده کرد. فضای داخلی ساختمان ها و موتور خانه ها نمونه بارزی در این دسته هستند. بلدر تانک های عمودی به راحتی نصب می شوند. آنها همچنین می توانند در موقعیت هایی مثل ساختمان های صنعتی، کارخانه ها و اتاق های مکانیکی نیز حضور موثر داشته باشند.
بلدر تانک افقی مثل یک استوانه ی خوابیده است که بر روی پایه هایی به شکل زین اسب جای گذاری می شود. این نمونه دارای ارتفاع کمی است. پس می تواند به راحتی در مکان هایی که با محدودیت ارتفاع رو به رو هستند حضور داشته باشد. با این اوصاف بدیهی است که دسترسی افراد به شیر های کنترلی و دریچه های بازرسی سیستم آسان باشد. این سامانه را بیشتر در محیط های آزادی مثل مخازن سوخت یا پالایشگاه ها استفاده می کنند.

بلندر تانک یا مخزن های سنتی؟ کدام یک بهتر است؟

نمی توان در این باره نظر قطعی داد. چرا که انتخاب یک گزینه به طور مستقیم به ملاحظات عملیاتی، مقدار بودجه و نیازهایتان بستگی دارد. مخزن های سنتی برای پروژه های پیچیده انعطاف پذیری بیشتری را ایجاد می کنند. آنها به کاربران این امکان را می دهند که بسته به خواسته هایشان برخی موارد را در دستگاه سفارشی سازی کنند. افزون بر آن این سیستم های سنتی هزینه کمی دارند. آنها با کمی تغییر با انواع مختلفی از تجهیزات خاموش کننده هماهنگ می شوند. نکته قابل تامل درباره این محصولات وابستگی آنها به منبع برق شهری است. تعداد قطعات آنها نیز بیشتر است. این ویژگی احتمال اصطکاک، بروز مشکلات عملکردی و هوا گرفتن فوم را بیشتر می کند. در مقابل بلدر تانک ها قابلیت اطمینان بیشتری دارند. آنها برای کار کردن به جریان الکتریکی نیازی ندارند و احتمال خرابی شان بسیار کم است. از سویی دیگر هزینه بالا در نگهداری و انعطاف پذیری کمتر آنها را کمی محدود می کند. حال این شمایید که باید با بررسی این موارد گزینه مناسب تان را انتخاب کنید. اما معمولا بلدر تانک های نسل جدید مصرف کنندگان بیشتری را به دنبال خود می کشانند.

مزایای بلدر تانک

عملکرد ساده در حین داشتن اطمینان بالا، اولین و مهم ترین مزیت در این دستگاه ها است. این اقلام فوم را به وسیله جریان آب به دیگر محلول ها تزریق می کنند. علاوه بر آن خبری از کاربری های پیچیده یا پمپ آب نیز در آنها وجود ندارد. همین سادگی احتمال ایجاد مشکل را کم و درصد بهره وری را بیشتر می کند. این سیستم ساده نگهداری آسانی هم دارد. تعداد قطعات متحرک آنها بسیار کم است. همین امر احتمال هرگونه اصطکاک را کاهش داده، و به مرور زمان عمر مفید سازه را بیشتر می کند.

البته که این نداشتن پيچيدگي به معنای دقت اندک بلدر تانک نیست. این دستگاه با داشتن پروپورشنر یا همان تناسب ساز کف و فوم عناصر در دسترس را به گونه ای باهم ترکیب می کند که هیچ یک کم یا زیاد نباشند. بدیهی است که ادامه داشتن این روند نتیجه ای جز تولید فوم با کیفیت و تسریع عملیات اطفای حریق ندارد. با وجود مخازن تفکیک شده این محصول دیگر نگرانی بابت حفظ سلامت فوم وجود ندارد. چرا که فوم و آب به درستی از هم تفکیک شده اند تا زمانی که عملیات شروع نشود هیچ چیز اضافه ای نمی تواند ترکیبات آنها را دچار مشکل کند.

با کمی مقایسه به این نتیجه می رسید که دستتان در سفارشی سازی بلدر تانک ها باز است. افقی یا عمودی بودن، درصد عصاره، مقدار لیتر و … چیزهایی هستند که از قبل توسط سفارش دهندگان تعیین می شوند. اگر چند عملیات موفق را پشت سر گذاشته و محلول آب و فوم شما تمام شد نگران نباشید. چرا مواد داخلی بلدر تانک ها به راحتی آب خوردن شارژ می شود. این پروسه می تواند بارها و بارها تکرار شود.

معایب بلدر تانک

بلدر تانک آتش نشانی در حین داشتن ویژگی های مثبت بسیار، دارای معایبی هم هست که نمی توان از آنها چشم پوشی کرد. حساسیت به فشار یک نمونه بارز است. اگر فشار آب تا حد زیادی کم شود دستگاه دیگر قادر به ترکیب کنسانتره و آب نیست. این امر فرایند تولید یک فوم با کیفیت را با مشکل رو به رو می کند. افزون بر آن اگر این فشار بیش از حد تعیین شده باید ممکن است کیسه داخلی بخاطر جنس پلاستیکی خود دچار آسیب شود.
محدودیت در انتخاب فوم نیز عیب دیگری است که کمتر کسی به آن اشاره می کند. شما نمی توانید مخزن بلدر تانک را با هر فومی که به دستتان رسید پر کنید. این موضوع به خصوص درباره فوم هایی با غلظت بالا صدق می کند. در این حالت روند ترکیب شدن کنسانتره و محلول کند شده و ممکن است به درستی انجام نشود.
اگر در خرید این سیستم تردید دارید و می خواهید آن را تست کنید، باید مقدار قابل توجهی از فوم، آب و سایر ترکیبات را به دستگاه اضافه نمایید. چرا که امکان آزمون در ابعاد کوچک تل وجود ندارد و این یعنی مصرف بیش از اندازه متریال اولیه، زمان و هزینه. ناگفته نماند که سرعت پاسخگویی این سازه در قیاس با دیگر سیستم های خاموش کننده موجود در بازار کمتر است. در این حالت ریسک اطفا بیشتر می شود.

ظرفیت بلدر تانک آتش نشانی

ظرفیت بلدر تانک آتش نشانی بسته به مکان مد نظر، نوع و حجم حریقی که قرار است خاموش شود و سایر تجهیزات تکمیل کننده بستگی دارد. همانطور که پیش تر به آن اشاره داشتیم این اقلام در دو نوع افقی و عمودی تولید می شوند. ظرفیت داخلی آنها هم از 500 تا 15000 لیتر متغیر است. این متغیر بودن در مقدار فومی که به مخزن اضافه می شود نیز به چشم می خورد. برخی از آنها سه درصد، و برخی دیگر 6 درصد کنسانتره دارند. البته این نکته را مد نظر داشته باشید که کنسانتره بیشتر به معنای بهتر بودن فوم نیست. اتفاقا برعکس، اگر این مقدار از حد استاندارد خود خارج شود ممکن است آتش نشانان در پروسه اطفای حریق دچار مشکل شوند.

استانداردهای بلدر تانک آتش نشانی

گواهی های مختلفی در ساخت و تایید این دستگاه نقش دارند. اما از UL Listed یکی از مهم ترین آنها است. در اینجا محصول نام برده در آزمایشگاه های مختلف تست شده، تا درصد درستی عملکرد و ایمنی آن به درستی تخمین زده شود. در مقابل استاندارد FM Approved این ضمانت را به شما می دهد که سازه نام برده در شرایط بحرانی می تواند اثربخش باشد. یعنی قابلیت خاموشی آتش در حین بروز آتش سوزی را دارد. گواهی هایی مثل Carbon، PSI و RAL نیز جنس بدنه، فشار کاری و نوع رنگ آمیزی این محصول را تایید می کنند.

نحوه نصب بلدر تانک

اولین گام در نصب بلدر تانک انتخاب فضای مناسب است. محل انتخاب شده باید دسترسی خوبی داشته باشد. به طوری که شما برای شارژ دوباره فوم، نگهداری و بازرسی از سیستم مانعی نداشته باشید. بهتر است آن را بر روی یک پایه یا فونداسیون نصب کنید. تنها در این حالت است که بلدر تانک محکم، ثابت و البته تراز باقی می ماند. این تراز بودن تا حد زیادی بر روی مقدار تحمل مخازن در نگهداری از مواد نیز اثر گذار است. توجه داشته باشید که بلدر تانک از هرگونه آسیب فیزیکی احتمالی محافظت شود. داشتن محیط کنترل شده نیز بسیار مهم است. فوم به هیچ عنوان نباید داغ شود یا یخ بزند.

پس از اعمال این ملاحظات سازه نام برده به وسیله جرثقیل بر روی پایه ها یا فونداسیون جای گذاری می شود. این عملیات با دقتی بالا انجام می گیرد تا مخزن نهایی بر روی زمین تراز باشد. از بستن با دقت پیچ های فونداسیون غافل نشوید. چرا که تاثیر فوق العاده ای در افزایش ایمنی این سیستم دارد. در گام یوم کلیه اقلام وابسته به دستگاه اعم از لوله کشی ورودی، خروجی، پروپورشنر و … به سامانه اضافه می شوند. در آخر نیز هر دو مخزن دستگاه پر شده و تست می شود. اگر فوم بدست آمده دارای کیفیت تایید شده باشد شما در نصب و بهره گیری از بلدر تانک تان موفق بوده اید.

البته که برخی از استفاده کنندگان از ماشین های کوچکی که مجهز به سیستم کفس هستند استفاده می کنند. در این سیستم آب و هوای فشرده و درصد مشخصی از فوم با هم ترکیب می شوند. پس محلول بدست آمده توانایی بالایی را در خاموش کردن حریق با حداقل مواد مصرفی بدست می آورد. امکان پرتاب فوم، کاهش دخالت نیروی انسانی، امکان مهار آتش سوزی های شدید و … از دیگر ویژگی های سیستم CAFS است. در حال حاضر کفسیران امتیاز بومی سازی این سامانه هوشمند را از آن خود کرده است.

سوالات متداول

1- آیا آب و فوم در بلدر تانک با هم تماس دارند؟ خیر آنها در یک مخزن اند اما توسط دو ورودی مختلف از هم تفکیک می شوند.

2- اصلی ترین مزیت بلدر تانک کدام است؟ کار کردن با نیروی مکانیکی و عدم نیاز به تجهیزاتی مثل موتور، برق یا پمپ اصلی ترین مزیت این سازه است.

3- کدام یک از انواع بلدر تانک های آتش نشانی فضای محدود تری را اشغال می کنند؟ اگر فضای مد نظر در قسمت کف باشد بلدر تانک عمودی کمتر جا می گیرد.